बैलजोड्या घटल्या; पोळ्याची परंपरा आणि उत्साह आजही कायम

धार्मिक परंपरेसोबत एकात्मतेचे दर्शन; सजविलेल्या बैलजोड्यांनी वेधले कळमेश्वरकरांचे लक्ष

सतीश पांडे | प्रतिनिधी

कळमेश्वर : शेतीतील वाढत्या यांत्रिकीकरणामुळे बैलजोड्यांचा वापर दिवसेंदिवस कमी होत असला, तरी शेतकऱ्यांच्या भावविश्वाशी घट्ट जोडलेली पोळ्याची परंपरा आणि उत्साह आजही कायम असल्याचे चित्र कळमेश्वर येथे पाहायला मिळाले. पारंपरिक पद्धतीने साजरा झालेल्या पोळ्यानिमित्त सजविलेल्या बैलजोड्या, बँडचा गजर आणि विविध बक्षिसांमुळे परिसरात उत्साहाचे वातावरण निर्माण झाले होते.

काळाच्या ओघात बैलजोड्यांची संख्या घटली

कळमेश्वर येथे काही वर्षांपूर्वी पोळ्याच्या दिवशी ३०० हून अधिक बैलजोड्या सहभागी होत असत. मात्र, शेतीतील वाढते यांत्रिकीकरण, ट्रॅक्टर व आधुनिक साधनांचा वाढता वापर आणि बदलती कृषी व्यवस्था यामुळे बैलजोड्यांची संख्या लक्षणीयरीत्या कमी झाली आहे. असे असले तरी उपलब्ध बैलजोड्यांना शेतकऱ्यांनी आकर्षक पद्धतीने सजवून पोळ्याची परंपरा उत्साहाने जपली.

आर्थिक अडचणींवर मात करत बैलांची आकर्षक सजावट

सततची नापिकी, वाढता शेतीखर्च आणि कर्जबाजारीपणासारख्या संकटांचा सामना करणाऱ्या शेतकऱ्यांनी आपल्या बैलांच्या सजावटीत मात्र कोणतीही कसर सोडली नाही. रंगीबेरंगी वस्त्रे, फुलांच्या माळा, आकर्षक शिंगांची सजावट आणि विविध पारंपरिक अलंकारांनी सजलेल्या बैलजोड्यांनी उपस्थितांचे लक्ष वेधून घेतले.

शेतकऱ्यांसाठी बैल हा केवळ शेतीच्या कामातील साथीदार नसून कुटुंबाचा आणि कृषिसंस्कृतीचा अविभाज्य घटक असल्याची भावना या उत्सवातून प्रकर्षाने दिसून आली. बैलांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्यासोबतच कृषिप्रधान संस्कृतीचे जतन करण्याचा संदेशही पोळ्याच्या माध्यमातून देण्यात आला.

धार्मिक परंपरेसोबत सलोखा आणि एकात्मतेचे दर्शन

कळमेश्वरच्या पोळ्याला अनेक वर्षांची धार्मिक व सामाजिक परंपरा लाभली आहे. विविध समाजघटकांतील नागरिक, शेतकरी आणि ग्रामस्थ या उत्सवात सहभागी होत असल्याने पोळा हा श्रद्धा, सलोखा आणि सामाजिक एकात्मतेचा उत्सव म्हणूनही विशेष महत्त्व प्राप्त करतो. यंदाही पोळ्याचा उत्सव शांततेत आणि उत्साहपूर्ण वातावरणात पार पडला.

उत्कृष्ट सजावटीच्या बैलजोड्यांचा गौरव

पोळ्यानिमित्त उत्कृष्ट बैल सजावटीसाठी प्रथम, द्वितीय, तृतीय, चतुर्थ आणि पाचव्या क्रमांकाची बक्षिसे देण्यात आली. अरविंद टाकरखेडे, आशिष टेकाडे, रामकृष्ण बेलखोडे, ज्ञानेश्वर अग्रेस आणि आकाश इखार या शेतकऱ्यांना उत्कृष्ट सजावटीबद्दल बक्षिसे देऊन गौरविण्यात आले.

यावेळी आमदार डॉ. राजीव पोतदार, नगराध्यक्ष अविनाश माकोडे, उपाध्यक्ष धनराज देवके यांच्यासह विविध मान्यवरांची उपस्थिती होती.

बैलजोड्या कमी, पण परंपरेचा उत्साह कायम

यांत्रिकीकरणामुळे बैलजोड्यांची संख्या कमी झाली असली, तरी शेतकऱ्यांच्या मनातील बैलांप्रतीची कृतज्ञता आणि पोळ्याबद्दलची श्रद्धा आजही तितकीच दृढ आहे. पोळ्याच्या निमित्ताने गावातील शेतकरी, नागरिक आणि विविध समाजघटक एकत्र आल्याने कळमेश्वरच्या कृषिसंस्कृतीतील परंपरा, आपुलकी आणि एकात्मतेचा माहोल यंदाही अनुभवायला मिळाला.