चिमूर आदिवासी आश्रमशाळांमध्ये अंधश्रद्धेविरोधात प्रबोधनाची मशाल

चिमूर आदिवासी आश्रमशाळांमध्ये अंधश्रद्धेविरोधात प्रबोधनाची मशाल; महाराष्ट्र अंनिसचा जागृती अभियानाला जोरदार प्रारंभ!

‘जादूटोणाविरोधी कायदा आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन’ विषयावर भिसी आश्रमशाळेत विशेष कार्यक्रम; विद्यार्थ्यांसमोर ‘चमत्कारां’मागचे विज्ञान उलगडले

चिमूर | प्रतिनिधी

चिमूर प्रकल्पातील आदिवासीबहुल व दुर्गम भागातील विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन निर्माण करण्यासोबतच अंधश्रद्धा, जादूटोणा, करणी आणि भूतबाधेसारख्या अनिष्ट प्रथांपासून त्यांचे संरक्षण करण्यासाठी महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीच्या (महा. अंनिस) वतीने विशेष प्रबोधन अभियान सुरू करण्यात आले आहे.

या अभियानाची सुरुवात अनुदानित आदिवासी आश्रमशाळा, भिसी (चिमूर) येथून करण्यात आली. ‘जादूटोणाविरोधी कायदा आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन’ या विषयावर आयोजित कार्यक्रमात विद्यार्थ्यांना अंधश्रद्धेपासून दूर राहून प्रत्येक घटनेमागील कार्यकारणभाव शोधण्याचे आवाहन करण्यात आले.

भीती आणि अज्ञानातून अंधश्रद्धेला खतपाणी

ग्रामीण व दुर्गम भागात भीती, अज्ञान आणि गैरसमजामुळे जादूटोणा, करणी, भूतबाधा तसेच विविध अनिष्ट प्रथांना प्रोत्साहन मिळते. अशा परिस्थितीत विद्यार्थ्यांनी कोणत्याही अफवा किंवा भोंदूगिरीवर सहज विश्वास न ठेवता ‘का?’ आणि ‘कसे?’ या प्रश्नांच्या माध्यमातून प्रत्येक घटनेकडे वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून पाहावे, असे मार्गदर्शन करण्यात आले.

कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी आश्रमशाळेचे मुख्याध्यापक होते. प्रमुख मार्गदर्शक म्हणून महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीचे राज्य कार्यकारिणी सदस्य रामभाऊ डोंगरे, तसेच शांताराम उके आणि अशोक राऊत उपस्थित होते.

भाषण नाही, थेट प्रात्यक्षिकातून ‘चमत्कारां’चे रहस्य उलगडले!

कार्यक्रमाचे वैशिष्ट्य म्हणजे केवळ भाषणांवर भर न देता अंनिसच्या कार्यकर्त्यांनी विद्यार्थ्यांसमोर विविध कथित ‘चमत्कारां’ची प्रात्यक्षिके करून दाखवली.

यामध्ये—

🔹 लंगर सोडवणे
🔹 पैशांचा पाऊस
🔹 रस्सी कापून पुन्हा जोडणे

यांसारख्या प्रयोगांचे प्रात्यक्षिक सादर करण्यात आले. त्यानंतर या प्रयोगांमागील हातचलाखी, तंत्र आणि वैज्ञानिक कारणे विद्यार्थ्यांना समजावून सांगण्यात आली.

“हे चमत्कार नसून हातचलाखी आणि विज्ञान आहे,” हे विद्यार्थ्यांच्या लक्षात आणून देत कोणत्याही कथित चमत्कारामागील सत्य तपासण्याचा संदेश देण्यात आला.

जादूटोणाविरोधी कायद्याची विद्यार्थ्यांना माहिती

यावेळी ‘महाराष्ट्र नरबळी आणि इतर अमानवीय अनिष्ट व अघोरी प्रथा आणि जादूटोणा यांना प्रतिबंध व समूळ उच्चाटन अधिनियम, २०१३’ या कायद्याबाबतही विद्यार्थ्यांना माहिती देण्यात आली.

शांताराम उके यांनी या कायद्यातील महत्त्वाच्या तरतुदी समजावून सांगताना नरबळी, अघोरी प्रथा किंवा अंधश्रद्धेच्या नावाखाली लोकांची फसवणूक करणाऱ्या व्यक्तींविरोधात तक्रार कशी करावी आणि कायदेशीर कारवाईची प्रक्रिया काय असू शकते, याबाबत मार्गदर्शन केले.

“वैज्ञानिक दृष्टिकोन आत्मसात करा” — रामभाऊ डोंगरे

रामभाऊ डोंगरे यांनी विद्यार्थ्यांना वैज्ञानिक दृष्टिकोन आत्मसात करून समाजातील अंधश्रद्धेचा अंधकार दूर करण्यासाठी पुढाकार घेण्याचे आवाहन केले.

विद्यार्थ्यांनी स्वतः अंधश्रद्धेपासून दूर राहण्यासोबतच आपल्या कुटुंबात आणि समाजातही वैज्ञानिक विचारांची जाणीव निर्माण करावी, असा संदेश त्यांनी दिला.

विद्यार्थ्यांनी घेतली अंधश्रद्धेविरोधात शपथ

कार्यक्रमाच्या शेवटी उपस्थित विद्यार्थ्यांनी “आम्ही अंधश्रद्धेला थारा देणार नाही” अशी शपथ घेतली. अंधश्रद्धेपासून दूर राहून विज्ञाननिष्ठ आणि विवेकवादी दृष्टिकोन स्वीकारण्याचा निर्धार विद्यार्थ्यांनी व्यक्त केला.

या कार्यक्रमाला आश्रमशाळेतील शिक्षक, कर्मचारी आणि विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

चिमूर प्रकल्पातील सर्व आदिवासी आश्रमशाळांपर्यंत अभियान नेण्याचा संकल्प

भिसी येथून सुरू झालेला हा प्रबोधन उपक्रम चिमूर प्रकल्पातील सर्व आदिवासी शासकीय व अनुदानित आश्रमशाळांमध्ये घेऊन जाण्याचा संकल्प यावेळी करण्यात आला.

आदिवासीबहुल आणि दुर्गम भागातील विद्यार्थ्यांपर्यंत वैज्ञानिक विचार पोहोचवून अंधश्रद्धा व अनिष्ट प्रथांविरोधात जागृती निर्माण करण्याचा या अभियानाचा उद्देश आहे.

कार्यक्रमाचे संचालन व आभार प्रदर्शन शाळेतील शिक्षकांनी केले.

अंधश्रद्धेच्या अंधाराविरुद्ध विज्ञानाची मशाल!

भीतीवर विश्वास नको, प्रश्न विचारण्याची सवय हवी; अफवांवर श्रद्धा नको, सत्य शोधण्याची वृत्ती हवी—याच संदेशातून चिमूर प्रकल्पातील आश्रमशाळांमध्ये अंधश्रद्धेविरोधी प्रबोधनाची ही चळवळ सुरू झाली आहे.